Vì sao từ ngữ quan trọng
Phần này giải thích vì sao cách diễn đạt, chứ không chỉ số học, quyết định nhiều đáp án trong phần Mathematics Achievement và trong các bài toán có lời văn ở những phần khác của ISEE.
Bài toán có lời văn là một đoạn văn ngắn ẩn chứa một phép tính. Học sinh cộng, trừ, nhân, chia thành thạo vẫn mất điểm khi chuyển câu văn thành sai phép tính. Lỗi này dễ bị bỏ sót, vì bản thân phép tính đúng và con số cuối cùng trông hợp lý.
Hai đặc điểm của bài thi khiến ngôn ngữ càng quan trọng. Thứ nhất, câu hỏi được viết bằng lối diễn đạt cô đọng, trang trọng mà nhiều học sinh hiếm khi đọc trong đời sống hằng ngày. Thứ hai, các lựa chọn đáp án thường có sẵn kết quả của cách đọc nhầm phổ biến nhất. Học sinh đọc ngược “fewer than” thường sẽ thấy đúng đáp án ngược đó nằm trong các lựa chọn, khiến lựa chọn sai có vẻ như được xác nhận.
Cách ứng phó thực tế là coi từ vựng toán là một kỹ năng riêng. Học sinh biết các cụm từ và đối chiếu từng cụm với tình huống của bài sẽ loại bỏ được cả một nhóm lỗi có thể tránh được. Các nhóm dưới đây là đề xuất giảng dạy của đội ngũ giảng dạy của ISEEPrep, không phải danh sách của E3n (trước đây là ERB).
Các nhóm từ
Phần này xếp các cụm từ học sinh hay gặp nhất thành năm nhóm, để mỗi cụm từ được học cùng với phép tính mà nó thường báo hiệu.
Bảng thứ nhất gồm bốn phép tính cơ bản. Chữ “thường” được dùng có chủ ý: một cụm từ báo hiệu một phép tính, nhưng tình huống trong bài vẫn phải xác nhận điều đó.
| Phép tính | Cụm từ thường gặp | Cụm từ thường yêu cầu gì | Cần chú ý |
|---|---|---|---|
| Phép cộng | altogether, in all, total, sum, combined, increased by | Gộp hai hay nhiều lượng lại | “Total” cũng có thể chỉ một lượng cuối cùng đã cho, nên hãy đọc xem điều gì đã biết |
| Phép trừ | fewer than, less than, how many more, difference, remain, decreased by | Bớt đi, hoặc tìm khoảng chênh lệch giữa hai lượng | Thứ tự các số thay đổi theo câu văn |
| Phép nhân | product, times, each, double, triple, groups of | Lặp lại một lượng với số lần cho trước | “Each” cũng có thể xuất hiện trong bài toán chia |
| Phép chia | per, shared equally, quotient, split among, ratio of | Chia một lượng thành các phần bằng nhau hoặc tìm tỷ lệ | “Per” gắn với đại lượng đứng sau nó |
Bảng thứ hai gồm các cụm từ so sánh, mô tả một giới hạn chứ không phải một kết quả duy nhất. Đây là những cụm từ dễ dẫn đến đáp án sai nhất, vì hai đầu của một giới hạn trông giống nhau. Các ví dụ dưới đây dùng số 10.
| Cụm từ | Ý nghĩa | Có tính số 10 không? | Các số nguyên thỏa mãn |
|---|---|---|---|
| at least 10 | 10 hoặc lớn hơn | Có | 10, 11, 12 trở lên |
| at most 10 | 10 hoặc nhỏ hơn | Có | 10, 9, 8 trở xuống |
| no more than 10 | 10 hoặc nhỏ hơn | Có | 10, 9, 8 trở xuống |
| no fewer than 10 | 10 hoặc lớn hơn | Có | 10, 11, 12 trở lên |
| more than 10 | lớn hơn 10 | Không | 11, 12 trở lên |
| fewer than 10 | nhỏ hơn 10 | Không | 9, 8 trở xuống |
Các cụm như “at most” và “no more than” có cùng nghĩa, “at least” và “no fewer than” cũng vậy. Học sinh học các cặp này cùng nhau sẽ phải nhớ ít quy tắc riêng lẻ hơn.
Hai cái bẫy đáng luyện tập
Chiều của “fewer than” là cái bẫy thứ nhất. Trong câu “Ben has 6 fewer stickers than Lila”, lượng đứng sau “than” là điểm xuất phát. Số nhãn dán của Ben bằng số của Lila trừ 6. Học sinh thường trừ theo thứ tự các số xuất hiện trong một câu khác, hoặc hiểu cụm từ này là Lila có ít hơn. Cách kiểm tra nhanh là tự hỏi người nào phải có số lượng lớn hơn. Trong câu này, đó là Lila.
Giới hạn trong “at least” là cái bẫy thứ hai. Một câu như “a team needs at least 12 points to qualify” cho phép đúng 12 điểm. Học sinh viết “more than 12” đã loại bỏ một số điểm đủ điều kiện. Khi câu hỏi hỏi giá trị nhỏ nhất có thể, chính giới hạn này thường quyết định đáp án là 12 hay 13.
Thử làm ví dụ
Câu hỏi luyện tập trên trang này dùng hai cụm từ chỉ theo hai chiều khác nhau, một cụm là phép trừ và một cụm là phép cộng. Học sinh nên làm theo hai bước, ghi ra mỗi cụm từ yêu cầu gì trước khi tính, rồi chọn đáp án trước khi mở phần giải thích.
Vì sao mỗi đáp án đúng hoặc sai
Phần này xem xét bốn lựa chọn, vì mỗi lựa chọn sai ứng với một cách đọc nhầm cụ thể mà học sinh có thể học cách nhận ra.
Lựa chọn (B), 47, là đáp án đúng. Cụm “fewer than” biến 28 thành viên của câu lạc bộ mỹ thuật thành 19 cho câu lạc bộ cờ vua, và cụm “altogether” hỏi về cả hai câu lạc bộ, nên cộng hai số lại.
Lựa chọn (A), 19, là con số mà cụm từ thứ nhất tạo ra. Học sinh dừng ở đây đã làm đúng bước đầu nhưng chưa trả lời xong câu hỏi. Cách khắc phục là gạch chân câu hỏi cuối cùng và xác nhận con số tìm được trả lời đúng câu đó.
Lựa chọn (C), 65, xuất hiện khi đọc “9 fewer than” thành “9 more than”. Học sinh cộng 9 vào 28 rồi lại cộng tiếp. Đây là lỗi ngược chiều kinh điển, và là lý do một bước kiểm tra nhanh tính hợp lý lại hữu ích: một câu lạc bộ được mô tả là có ít thành viên hơn thì phải có số thành viên dưới 28.
Lựa chọn (D), 56, xuất hiện khi bỏ qua cụm từ và nhân đôi số thành viên câu lạc bộ mỹ thuật. Lựa chọn này thường xuất hiện khi học sinh đọc lướt bài toán và lấy con số đầu tiên.
Thói quen tự kiểm tra
Phần này mô tả một quy trình ngắn giúp tách lỗi ngôn ngữ khỏi lỗi toán, để thời gian luyện tập được dành cho đúng kỹ năng.
Sau mỗi bài toán có lời văn làm sai, học sinh hoàn thành ba yêu cầu trước khi xem lời giải:
- Nói bài toán hỏi gì, bằng lời của chính học sinh.
- Chỉ ra cụm từ quyết định phép tính và nói nó chỉ theo chiều nào.
- Kiểm tra xem đáp án có khớp với tình huống không, ví dụ một con số nhỏ hơn khi câu văn nói “fewer”.
Nếu học sinh hoàn thành rõ ràng hai yêu cầu đầu mà vẫn tính sai, điểm bị mất là do lỗi toán, và việc luyện tập nên tập trung vào tính toán. Nếu học sinh không diễn đạt lại được bài toán, điểm bị mất là do lỗi ngôn ngữ, và việc luyện tập nên tập trung vào các cụm từ ở trên, kể cả viết lại câu bằng từ ngữ đơn giản hơn. Nhiều bài toán có cả hai loại lỗi, và quy trình này giúp thấy rõ điều đó.
Với học sinh vừa học tiếng Anh vừa ôn thi, việc chẩn đoán này càng quan trọng, vì khoảng cách về ngôn ngữ có thể trông giống như nắm toán chưa vững. Hướng dẫn dành cho học sinh đang học tiếng Anh mô tả cách đánh dấu từng lỗi và lên kế hoạch xoay quanh các lỗi đó.
Bước tiếp theo của bạn
Gia đình có thể đọc tiếp phần tổng quan Mathematics Achievement để xem kỹ năng này gắn với phần còn lại của phần thi ra sao, rồi viết lại năm bài toán có lời văn trong bài tập ở trường thành câu hỏi một câu bằng lời của học sinh. Học thử miễn phí là cách nhẹ nhàng để thử một bộ câu hỏi có tính giờ và phân loại từng câu sai thành lỗi diễn đạt hay lỗi tính toán.
Câu hỏi luyện tập do đội ngũ giảng dạy của ISEEPrep tự biên soạn; không phải câu hỏi chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao học sinh làm sai những câu toán ISEE mà các em có thể giải được?
Thường cái khó nằm ở câu văn, không phải ở phép tính. Học sinh có thể biết làm phép trừ nhưng đọc “fewer than” theo chiều ngược lại, nên phép tính đúng mà đáp án vẫn sai. Tách lỗi ngôn ngữ khỏi lỗi toán cho thấy kỹ năng nào cần rèn luyện.
“Fewer than” trong một bài toán có nghĩa là gì?
Cụm này chỉ một lượng nhỏ hơn và thường báo hiệu phép trừ. Trong câu “A has 6 fewer than B”, lượng của A bằng B trừ 6. Số đứng sau “than” là điểm xuất phát, đó là lý do thứ tự từ quan trọng.
“At least” và “more than” khác nhau thế nào?
“At least 5” (ít nhất 5) bao gồm 5 và mọi số lớn hơn. “More than 5” (nhiều hơn 5) bắt đầu từ 6 khi các đại lượng là số nguyên, vì bản thân số 5 bị loại. Cụm “at least” đặt ra một giới hạn dưới mà giá trị được phép chạm tới.
Một danh sách từ vựng toán có đủ để chuẩn bị cho bài toán có lời văn không?
Một danh sách từ là khởi đầu hữu ích, nhưng chưa đủ. Học sinh còn cần diễn đạt lại từng bài toán bằng lời của mình và kiểm tra xem phép tính có khớp với tình huống không. Các từ khóa học thuộc có thể gây hiểu nhầm khi cùng một từ xuất hiện ở vị trí không ngờ tới.
Làm sao gia đình biết học sinh gặp vấn đề về ngôn ngữ hay về toán?
Hãy yêu cầu học sinh giải thích bài toán thành lời mà không giải. Giải thích rõ ràng nhưng tính sai cho thấy vấn đề nằm ở toán. Giải thích không rõ nhưng dùng đúng cách giải khi bài toán được viết lại cho thấy vấn đề nằm ở ngôn ngữ.
Nguồn1 nguồn · kiểm tra ngày 2026-09-30
Rà soát lần cuối 2026-09-30 · Lần rà soát tiếp theo 2027-03-31 · Người rà soát đội ngũ giảng dạy của ISEEPrep
Bắt đầu học thử miễn phí
Hãy cho biết lớp ứng tuyển và các trường mục tiêu; chuyên viên tư vấn sẽ phản hồi bằng một kế hoạch bằng văn bản trong vòng một ngày làm việc.
Bắt đầu học thử miễn phí →